MALALIANG :
“Pergi untuk Kembali”
*Sutan
Batawi Pulang ka Bako
Namo Ambo malaliang, namo ko barasal dari kato "Malayu"
jo "Piliang". Malayu suku Abak, piliang suku Amak. Tapi bahubuang
kulik agak kalek pulo saketek,waktu masih ngenek-ngenek Ambo dipanggia urang
"Liang", mawakili kaliang juo. Kalo ado kawan Ambo yang bacakak jo
Ambo, dihilangannyo lah "lali" yang ditangah tu, jadi namonyo jadi
maliang. Ambo paliang berang bana dipanggia bantuak nantun. Raso ka bacakak
gadang se Ambo jadinyo. Tapi baa lah,
badan Ambo dari dulu ketek-ketek bantuak iko se nyoh. Alah gadang kini, awak
dipanggia urang Fandi. Yo, namo lengkap awak Fandi Muhammad Malaliang.
Awak
lahia di Kabupaten Tanah Datar, di Nagari yang banamo Lintau Buo. Nagari
paliang ka arah matohari tabik dari kabupaten tu. Tapi gadangnyo di kota
Padangpanjang. Kota nan ketek, dingin, paujan, dikaliliangi dek kabupaten tanah
datar. Dingin karano dikaliliangi oleh gunuang2 jo bukik2,jadi angin gunuang
turun ka kota iko. Gunuang2nyo tu gunuang Marapi, Singgalang,jo Tandikek.
Bukiknyo bukik tui. Kalau kawan-kawan pernah mandanga galodo di Padangpanjang
tahun 87, bukik iko lah yang longsor. Ndak kurang 150 urang maningga waktu itu,
alun yang hilang lai. Tapi ciek catatan penting tantang bukik iko, kabanyo bukik
iko manganduang batu kapua kualitas no.1 di asia tenggara. Ambo ndak mangarati
pulo baa sampai Pemda kota ko indak bisa maambiak pitih banyak dari industri
kapua ko doh. Malah swasta yang manggarap, sudah tu mangicuah pulo kabanyo
bisnis nyo tuh. Itu kaba anginnyo.
Ambo
sakolah dulu SD di sd 04 tanah lapang, sudah tu lanjuik ka SMP 1, tu ka SMA Negeri.
Gadang bana hati Ambo akhirnya bisa lulus sipenmaru tu bisa kuliah ka jawa.
Kiri kanan urang maagiah salamaik wakatu itu. Ambo punyo mantan pacar tigo
urang. atigonyo mancari Ambo maagiah salamaik.
Nan
partamo si Sari, baru salasai Ambo baco koran kelulusan pagi tu inyo lah tibo
di rumah. "lulus Uda yo? Salamaik yo Da?" keceknyo. Ambo batanang se
nyoh "Makasih yo Sar, karano doa Sar Pulo ko mah". Dalam hati awak
batarimo kasih pulo ka si Sari, kalau indak di putuih kannyo wak wakatu itu.
Ndak takana gai baraja wakatu itu doh. Barajalah palengah hati wakatu
diputuihkannyo itu. Siangnyo basobok samo si Ratna jo si Wati. Si Ratna dek
urang jawa pai pulo kuliah ka jawa ka kampuang urang gaeknyo di Malang.
Brawijaya kalau ndak salah. Si Wati masuak jadi perawat. Jadi takana Ambo jo
pituah Bung Hatta katiko ditanyoan urang tantang karajo apo yang cocok untuak
urang padusi dulu. Waktu itu bung hatta manjawek "padusi jaman kini, kalau
ndak jadi guru kalau ndak jadi perawat". Baitu kecek bung hatta kiro2 manuruik buku yang Ambo baco. Jadi
guru, karano wakatu usia pertumbuhan anak2 labiah dakek ka ibu dari pado
ayahnyo. Jadi diharokkan guru bisa jadi ibu kaduonyo di sekolah. Perawat karano
padusi punyo sisi feminis dan kelembutan yang paliang dibutuahan oleh urang
sakik. Tasangkuik pulo ka psikologisnyo.
Baa ka baa maso SMA lah abis. Maso kuliah ka datang. Di jawa tantu banyak
pulo padusi nan rancak-rancak. Rancak
di dalam, rancak di lua. Nan ka bisa dijadian ambun pamadam angek api dalam
sakam hati ko.
Tapi
bukannyo dak ado masalah, urang gaek Ambo indaklah urang barado. Bajua sawah di
kampuang, bagadai SK pagawai ka bank
jadih pulo Ambo pai ka jawa. Karano harus capek tibo di jawa, Ambo bali capek
karcis kapa tabang. Naik kapa tabang dari Padang. Sangkek itu masih di tabiang
juo baru. Saumua-umua alun pernah naiak kapa tabang ko lai doh. Agak
"grogi" juo saketek, tapi dek alah sifat urang minang juo. Ba
"sok-sok" batanang se Ambo naiak, bantuak alah acok pulang baliak
naik buruang basi tu. Barangkek juo kapa tabang tu, Ambo caliak kota Padang
makin lamo makin ndak nampak. Iyo lah,kota Padang. Satu2nyo kota gadang di
Indonesia yang madok ka lauik lapeh gadang nan kalam. Dulu kota iko iyo capek
maju, dek ulah zaman dulu tu transportasi masih dipacik samo kapa lauik. Kini
kapa tabang nan bakuaso, Kota Padang mamapek. Kapa lauik panumpang ciek rayo se
pulang baliak ka Padang nyoh. Balatakkan Bandara Tabiang disinan untuak
mandukuang kota ko manjadi kota gadang. Baru-baru iko babauek pulo ciek lai
bandara gadang skala internasional di kota ko nan labiah dakek ka lauik. Nah,
sajak kuliah Ambo baru tau, Padang ko ndak strategis lai. Kota gadang dengan
resiko bencana alam paliang gadang di dunia. Sadoalah gedung vital samo
fasilitas utamanyo barado di tapi pantai. Sedangkan pantainyo tu riskan bana ka
tsunami. Kecek dosen Ambo wakatu itu, iko jenis pembangunan yang dak
mamantiangan potensi daerah. Padang, kota yang Ambo sayang tanyato punyo resiko
sagadang tu.
Kuliah
alah dimulai, Ambo batekad ndak ka pulang2 sampai kuliah salasai. Iyo nyoh,
Ambo mancubo manyibukkan diri juo kegiatan2 buliah ndak takana-takana bana
pulang. Kuliah di nagari urang bukan bararti lupo ka nagari awak. Sajak di
nagari urang ko Ambo sadar, bara dakek jo sayangnyo Ambo ka kampuang. Di nagari
urang ko Ambo mulai baraja tantang adat kampuang awak, marandai, manari, bapantun, sejarah urang awak, sampai
baraja tantang sifaik urang2 minang. Tapi baa ka baa alah jadi sifaik urang
minang juo "narsis" tu. Jadi acok roaming samo urang disiko tu hal
biaso. Padahal awak di kampuang urang.
Disiko
pulo Ambo tau tentang falsafah minang jo tAmbo. Baa kok pusat pemerintahan
minang tu di Batusangka, pusat ekonomi di Bukiktinggi, sampai pusat industri di
Payakumbuah, Padang sabagai kota palabuahan, dan Padangpanjang pusat
pendidikan. Sadoalahnyo tanyato alah ado agaknyo patimbangannyo dek moyang awak
di maso tu. istilah kininyo itu yang namonyo “Pemerataan Aglomerasi Pembangunan
berdasarkan potensi daerah”. Tapi kini, sadoalahnyo baciekkan. Tiok kota
merdeka manga-manga se. Pemerintahan, ekonomi, industri, sampai transportasi di
pusatkan di ciek kota se. Batumpuak
sinan sadonyo.
Di
kampuang awak tu, barehnyo lamak-lamak, bareh solok malah ado lagunyo. Tapi ado
juo busuang lapa baru. Sadang ahli kesehatan masyarakat urang awak banyak yang
di akui urang di rantau. Urang kayo di jawa banyak nan urang awak, tapi
propinsi no.2 tamiskin di sumatra
kampuang awak juo. Bara banyak mahasiswa yang pai kuliah ka rantau tiok
tahunnyo, buliah dihituang yang baliak manjapuik kampuangnyo. Balaku bana kini
rasonyo papatah tuo tu, hujan batu di nagari awak hujan ameh di nagari urang
tu. Tapi baa kok ndak sudah wak ambiak ameh di nagari urang, ameh itu wak
angkuik ka kampuang awak. Acok tapana-pana Ambo mamikiakannyo. Apo batua urang
minang kini alah mamikiakan nasib surang se sudah tu dak takana jo kampuang wak
yang masih banyak urang ndak bisa baconyo tu? Ambo lupo iko kecek sia. Apa bung
hatta, agus salim, atau buya hamka. Kecek nyo tu "urang yang paliang
sayang ka kampuangnyo tu adalah urang minang. Tapi urang minang pulo yang kalau
alah sukses di rantau ndak namuah baliak ka kampuangnyo untuak mambangun
kampuangnyo".
Kini
alah jauah pulo Ambo bajalan. Alah ampek tahun yang lalu Ambo tibo di jawa.
Wakatu itu awak banyanyi untuak urang. Saminggu lai anak-anak baru masuak tu
manyanyi untuak wisuda Ambo. Titel sarjana alah ampia pasti malakek. Toga alah
dijapuik pulo. Tapi alun patuik pulo rasonyo gadang lubang hiduang lai. Masih
panjang jalan lai. Saminggu lai wisuda, Insya Allah sabulan lai alah sampai di
kampuang. Yoh, kini Ambo mancubo untuak baliak ka kampuang mambangun kampuang
awak tu. Kalau iyo kecek urang tuo-tuo urang minang tu ndak namuah baliak
mambangun kampuangnyo. Buliahlah ndak maanggap wak urang minang. Buliahlah
panggia awak urang Padang bantuak urang jawa mangecek. Panggia se "si
malaliang anak Padang" atau sekalian sajo "si malaliang urang Sumatera
Barat". Mungkin itu labiah ancak. Atau kalau masih pantas Ambo jadi
"si malaliang anak minang", Ambo sadang mancubo jadi anomalinyo. Baa
ka baa kampuang sadang mamanggia. "Indak kah tadanga dek Sanak yang
lain?"